Kasper Bajon to postać, która w polskiej kulturze porusza się swobodnie między literaturą a filmem, tworząc w obu dziedzinach z równą intensywnością. Urodzony 9 stycznia 1983 roku w Warszawie, od lat buduje rozpoznawalną markę jako scenarzysta serialowych hitów i autor prozy balansującej między reportażem a esejem. Jego nazwisko pojawia się w czołówkach produkcji Netfliksa, a książki trafiają na listy najbardziej prestiżowych nagród literackich. To twórca, który nie boi się eksperymentować z formą, jednocześnie zachowując własny, wyrazisty głos.
Życie między dwoma kontynentami – Warszawą a Fuerteventurą – nadaje jego twórczości unikalny charakter. W serialach zagląda w mroczne zakamarki polskiej transformacji, w prozie szuka przestrzeni do refleksji nad tym, co uniwersalne w ludzkim doświadczeniu.
Korzenie artystyczne i warszawskie początki
Kasper Bajon jest synem reżysera Filipa Bajona i malarki Katarzyny Gintowt, co od najmłodszych lat stawiało go w samym centrum polskiego środowiska artystycznego. Wcześnie trafił na plan filmowy dzięki ojcu, co pozwoliło mu obserwować proces tworzenia kina od kulis. To doświadczenie ukształtowało jego wrażliwość i sposób myślenia o sztuce.
Mama zaszczepiła w nim i jego bracie wrażliwość na naturę, ale jednocześnie koledzy z ursynowskiego podwórka pochodzili z różnych środowisk. To połączenie świata artystycznego domu rodzinnego z codziennością warszawskiego osiedla dało mu perspektywę, która później zaowocowała w twórczości. Ma młodszego brata Ksawerego, który również związał się z branżą filmową jako asystent reżysera.
Studiował w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie pogłębiał swoją wiedzę humanistyczną. To właśnie w tym okresie zaczął publikować pierwsze teksty poetyckie, które zapoczątkowały jego drogę literacką.
Droga literacka – od poezji do reportażu
Kasper Bajon zaczynał jako poeta. Opublikował trzy zbiory wierszy: „Pomarańczowy pokój”, „Miłość do poranków” i „Blizno”. Poezja była dla niego pierwszą formą ekspresji, sposobem na oswojenie języka i znalezienie własnego stylu.
Z czasem przeszedł do prozy. Napisał trzy powieści: „Koń Alechina”, „Klug” i „Wymiana”. To właśnie książka „Klug” stała się mostem między literaturą a filmem – poznał ją Jan Holoubek, co zaowocowało ich późniejszą współpracą przy serialu „Rojst”.
Publikował między innymi w „Dwutygodniku”, „Gazecie Wyborczej”, „Kontekstach” i „Twórczości”, budując pozycję w środowisku literackim. Jego teksty wyróżniały się elegancją stylu i umiejętnością łączenia obserwacji z głębszą refleksją.
„Fuerte” – nominacja do Nike
Przełomem w karierze literackiej Kaspera Bajona okazała się książka „Fuerte”. Za ten reportaż otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Nike, co potwierdziło jego pozycję jako jednego z najciekawszych głosów młodego pokolenia polskich pisarzy.
„Fuerte” to eseistyczna opowieść o życiu na Fuerteventurze, wyspie kanaryjskiej, gdzie Bajon osiedlił się z rodziną. Książka balansuje między reportażem, esejem i literaturą podróżniczą, tworząc hybrydyczną formę, która pozwala autorowi na swobodną refleksję nad życiem, przestrzenią i przynależnością.
Książka „Fuerte” została nominowana do Nagrody Literackiej Nike w 2021 roku
W wywiadach Bajon podkreślał, że fascynują go mapy i pustynie. Fuerta jest kawałkiem pustyni otoczonym oceanem, a ocean też jest w pewnym sensie pustynią – to dwie pustki, których potrzebuje. Ta estetyka minimalizmu i przestrzeni przebija się przez całą książkę.
Najnowsza powieść „Ideot”
W czasie pandemii Bajon pracował nad kolejnym projektem literackim. Niedawno ukazała się jego książka „Ideot” – wariacja na temat historii Frankensteina, opowieść o Claire Clairmont, kochance Shelleya, którą historia odsunęła na dalszy plan. To charakterystyczne dla Bajona zainteresowanie postaciami pominiętymi przez oficjalną narrację, kobietami, które pozostały w cieniu wielkich mężczyzn.
Przełom serialowy – „Rojst” i współpraca z Janem Holoubkiem
Kasper Bajon poznał Jana Holoubka na planie reklamy. Holoubek był akurat po lekturze książki „Klug” i miał już napisaną sporą część scenariusza, który później przerodził się w pierwszy sezon „Rojsta” – zaproponował Bajonowi wspólną pracę.
Ta współpraca okazała się strzałem w dziesiątkę. Bajon jest autorem scenariuszy seriali „Rojst”, „Rojst ’97”, a także „Rojst Millenium”. Serial opowiadający o tajemniczych morderstwach w prowincjonalnym mieście w latach 80. stał się jednym z najbardziej cenionych polskich produkcji kryminalnych ostatnich lat.
W serialu „Rojst” udało się wiarygodnie oddać nastrój lat 80., choć wiedza o tym okresie była przefiltrowana przez kulturę i opowieści bliskich. Drugi sezon przenosi akcję do lat 90., które twórcy już pamiętali osobiście.
Bajon i Holoubek dobrze się dobrali, super im się ze sobą pracuje – doskonale się rozumieją, działają w podobnym tempie, nie kłócą się i nie rywalizują ze sobą. Ta synergia zaowocowała kolejnymi projektami i ugruntowała pozycję obu twórców w polskiej branży serialowej.
„Wielka woda” i inne projekty serialowe
Kasper Bajon napisał scenariusz do serialu „Wielka woda” z Kingą Krzemińską, w reżyserii Jana Holoubka i Bartka Ignaciuka. Serial wraca do lat 90. i powodzi we Wrocławiu. To kolejna produkcja, w której Bajon eksploruje niedawną polską historię, szukając w niej uniwersalnych opowieści o ludziach w sytuacjach kryzysowych.
Jaśmina Tremer z „Wielkiej wody” czy sierżant Anna Jass z „Rojsta ’97” to bohaterki, jakich w polskim kinie do tej pory było bardzo niewiele. Bajon ma talent do tworzenia złożonych, wielowymiarowych postaci kobiecych, co wyróżnia go na tle innych scenarzystów.
Współtworzył także seriale „Heweliusz” i „Projekt UFO”. „Projekt UFO” to jego w pełni autorski serial, który miał premierę jesienią, a serial „Heweliusz” powstał na podstawie jego pomysłu i scenariusza. Bajon systematycznie rozbudowuje swoją filmografię, podejmując się różnorodnych tematów i gatunków.
Reżyseria i współpraca z Klarą Kochańską
Debiutancki film Kaspera Bajona „Via Carpatia” z 2018 roku, który współreżyserował z żoną Klarą Kochańską, prezentowano na polskich i światowych festiwalach filmowych. Film otrzymał uznanie krytyków – między innymi nagrodę specjalną jury na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”.
Razem z Klarą Kochańską zrealizował też etiudę „Lokatorki” oraz pełnometrażowy film „Via Carpatia”. Ta twórcza para łączy życie rodzinne z artystyczną współpracą. Tworzą też nowy scenariusz z Klarą, który ona będzie reżyserować.
Jako drugi reżyser pracował między innymi przy filmie „Daas” Adriana Panka, zdobywając doświadczenie w różnych rolach na planie filmowym.
Życie między Warszawą a Fuerteventurą
Kasper Bajon mieszka z rodziną w El Cotillo na Fuerteventurze. Jest ojcem Kostka i Witka. Decyzja o przeprowadzce na Wyspy Kanaryjskie była świadomym wyborem stylu życia, odejściem od warszawskiego zgiełku w stronę przestrzeni i spokoju.
Gdy przyjeżdża do Warszawy, wszystkiego jest dla niego za dużo, nawet zieleni. Fuerta ma niesamowitą energię, ale to miejsce zerojedynkowe – albo akceptuje się je kompletnie, albo wcale. Ta radykalna zmiana otoczenia wpłynęła na jego twórczość, dając mu nową perspektywę i dystans.
Zawsze męczyły go oficjalne sytuacje, które są częścią życia w Warszawie, a na Fuercie jest jak na podwórku – panuje tam zasada trzymania zdrowego dystansu. El Cotillo jest bardzo tolerancyjne pod każdym względem. To środowisko sprzyjające pracy twórczej i wychowywaniu dzieci.
Inspiracje i metoda pracy
Dzięki mamie, malarce Katarzynie Gintowt, ze wszystkich sztuk najbardziej ceni malarstwo, choć sam nie potrafi malować, ale ogromnie go ono inspiruje. Ta wrażliwość malarska przebija się w jego prozie, w dbałości o obraz i kompozycję.
Tworzenie postaci to dla niego praca na wrażliwości, a nie na kliszach. Nie konstruuje ich na podstawie głębokiej analizy psychologicznej, raczej obserwacji – wrzuca w scenariusz sytuacje, które wryły mu się w pamięć. Ta metoda pracy oparta na intuicji i pamięci daje jego postaciom autentyczność.
Dobre scenariusze zaczął pisać wtedy, kiedy zaczął pisać lepsze książki. Literatura i film wzajemnie się u niego przenikają i wzbogacają. Doświadczenie zdobyte w jednej dziedzinie przekłada się na drugą.
Kasper Bajon otrzymał stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Od dziecka amatorsko gra w szachy, jest kibicem AS Roma, a jego marzeniem jest powtórzenie wszystkich podróży Muhammada Ibn Battuty. Te pasje i marzenia pokazują szerokie horyzonty zainteresowań Bajona – od strategii szachowej, przez sport, po historię wielkich podróżników.
Nagrody i uznanie branżowe
Twórczość Kaspera Bajona została doceniona zarówno w świecie literackim, jak i filmowym. Otrzymał stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co jest potwierdzeniem wartości jego dorobku artystycznego.
Serial „Rojst” zdobył liczne nagrody i nominacje, w tym nominację do Orła – Polskiej Nagrody Filmowej w kategorii najlepszy serial fabularny. Film „Via Carpatia” otrzymał nagrodę specjalną jury na festiwalu w Koszalinie oraz wyróżnienie jury na Festiwalu Filmu Polskiego FilmPolska w Berlinie.
Nominacja do Nagrody Literackiej Nike za „Fuerte” w 2021 roku była kulminacyjnym momentem w jego karierze literackiej, stawiając go w gronie najważniejszych współczesnych polskich pisarzy.
Twórca wielowymiarowy
Kasper Bajon to przykład artysty, który nie pozwala się zamknąć w jednej kategorii. Poeta, prozaik, scenarzysta, reżyser – w każdej z tych ról zachowuje własną wrażliwość i sposób widzenia świata. Jego twórczość oscyluje między obserwacją współczesności a zagłębianiem się w historię, między polską prowincją a kanaryjską wyspą, między kinem a literaturą.
Seriale, które współtworzy, należą do najlepszych polskich produkcji ostatnich lat, a jego książki trafiają na listy prestiżowych nagród. Równocześnie pozostaje twórcą niezależnym, który nie boi się eksperymentować z formą i podejmować trudnych tematów.
Życie na Fuerteventurze daje mu przestrzeń do pracy i dystans wobec polskiego życia kulturalnego, ale nie odcina go od współpracy z najważniejszymi postaciami polskiego kina i literatury. To balansowanie między dwoma światami, dwiema kulturami, dwoma rodzajami pustki – jak sam to określa – wydaje się być źródłem jego twórczej energii.